پایگاه اطلاع رسانی روستای قلعه جیق بزرگ

استاد نظرمحمد گل محمدی نویسنده ، مترجم و همینطور مؤلف کتابهای باورهای ژرف ، دیوان اشعار ملانفس ودیوان اشعار ومنظومه ها وداستان های نورمحمد عندلیب ، از جمله چهره هایی هستند که از دیر باز در عرصه تولید وتهیه برنامه های صدا وسیمای ترکمنی وتحقیق وپژوهش در زبان وادبیات ترکمن فعالیت داشتند. به سراغ استاد رفتیم تا با توجه به تجربه سالیان دراز ایشان ، شما را بیشتر با این شخصیت فرهیخته آشنا سازیم .

س – استاد لطفأ ضمن معرفی خود بفرمائید چگونه شد که به امر نویسنده گی وترجمه وتألیف روی آوردید ؟
ج _ بنده نظرمحمد گل محمدی که بنام هوشنگ گل محمدی نیز خوانده می شوم متولد ساکن گرگان هستم ودرسال 1372 با عنوان دبیر ارشد خبرصداوسیما بازنشسته شدم . واما اینکه چگونه شد که به امر نویسندگی وترجمه وتألیف روی آوردم ، این بر می گردد به سالهایی که به سبب علاقه ای که به زبان وادبیات ترکمن وهمینطور نویسندگی وتهیه وتولید برنامه های رادیویی داشتم جذب رادیو گرگان شدم . ودراین رابطه علاوه بر تجربیاتی که درزمینه فرهنگ وادب ترکمنی کسب نمودم روی به تحقیق وپژوهش آوردم وحاصل اندوخته های خویش را به صورت برنامه ای ونوشتاری عرضه داشته ام . که البته این برای سالهای بازنشستگی اندوخته ای ارزنده بوده اند .

س –استاد برای آشنائی بیشتر، از فعالیت های فرهنگی وزمینه های پژوهشی خودتان بفرمائید واینکه غیراز کتابهایی که از آنها یاد کردیم آثار یا اثردیگری دارید ؟
ج _ بله ، اصولأ نویسندگان ومترجمین و تهیه کنندگان صدا وسیما بمنزله چهره های پشت صحنه هستند که آثار آنها پس از مدتی تنها زینت بخش آرشیو می گردند درحالیکه مجموعه این مطالب و آثارمی توانند خود چندین جلد کتاب باشند . البته در دوران خدمت با مجلات ومطبوعات وهمچنین مؤسسه پژوهش ومطالعات فرهنگی بنیاد ، در زمینه ترجمه به زبان آلمانی وارسال مقالات متنوع همکاری داشتم . وسه جلد کتاب برای کودکان بنام "دانلد داگ " را نیز ازآلمانی به زبان فارسی ترجمه کردم که بوسیله سازمان نشرافق تهران به چاپ رسید .به غیر کتاب باورهای ژرف و دیوان اشعار ملانفس واخیرأ دیوان اشعار نورمحمد عندلیب اکنون نیزچند کتاب آماده دارم که انشاءالله اگر توفیق یار باشد اقدام به چاپ خواهم نمود . وامادر سالهای بعد ازبازنشستگی ، چند سالی را به نمایندگی شرکتهای ایرانی درترکمنستان مشغول به کار بودم در این مدت هرگز از تحقیق وپژوهش ونویسندگی دست بر نداشتم .

پس از مراجعت از ترکمنستان وبا اقامت درگرگان امکان ادامه فعالیتهای علمی وفرهنگی فراهم گردید . به ترتیب ضمن عضویت د ر کانون نویسندگان استان گلستان ، دراولین نشست بین المللی تاریخ ترکمن فعالیت نمودم و با عضویت در کمیته های تاریخی ، اجتماعی وفرهنگی دایره المعارف ترکمن که به همت دکتر سارلی راه اندازی شده بود ، به کار خویش ادامه دادم . در دو دوره همایش بین المللی تبین اندیشه های مختومقلی فراغی که ازسوی اداره کل ارشاد استان گلستان در سالهای 1386و1387بر گزار گردید همکاری نزدیکی داشتم ومقاله ارسالی بنده تحت عنوان "جلوه های ادب فارسی دراشعار مختومقلی فراغی ، به عنوان مقاله برگزیده ، انتخاب گردید . در این فاصله به دعوت سازمان میراث فرهنگی ساری در نشست کشورهای سواحل بحر خزر شرکت نمودم . در ادامه تحقیق وپژوهشهای خویش به دعوت انستیتو نسخ خطی آکادمی علمی میراث فرهنگی ترکمنستان در همایش های متعددی چون " کنکره بین المللی بزرگداشت امام رضا(ع)درشهر مرو وهمینطور همایش بین المللی بزرگداشت شاعر ترکمن ملا نفس در عشق آباد ومرو وهمایش بین المللی بزرگداشت نورمحمد عندلیب در داش آغوز با ارائه مقالات تحقیقی شرکت نمودم و کتاب هایی که به همت رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران با ترجمه بنده به چاپ رسیده بود به دبیرخانه همایش تقدیم گردید .برایم شرکت درهمایش ها این فرصت را به وجود آورده بود تا با صاحب نظران واساتید ترکمن مقیم درعراق وافغانستان وازبکستان وآذربایجان واساتید ترکیه آشنا شده واطلاعاتی را به دست آورم . درحال حاضرنیز باارسال مقالات برای مطبوعات وفصل نامه های استان با آنها همکاری دارم .

س – استاد مایلم قبل ازآنکه وارد گفتگوی تازه ای گردیم نظر جنابعالی را درمورد کتاب و چگونگی کیفیت یک کتاب ترکمنی بدانم .
ج – معتقدم فرق است بین یک کتابی که نویسنده ، صرف به خاطر نوشتن کتاب با مضامین تکراری وبدون تازه گی ومنابع مستند ارائه می دهد ، با کتابی که یک نویسنده محقق واحیانأ مترجم با رعایت همه موارد ازقبیل ارائه منابع ، کنکاش درگنجانیدن مطالب تازه ورعایت قواعد نقل قول وتجزیه وتحلیل مطالب وغیره عرضه می دارد . هدف تنها نوشتن کتاب وبالابردن رقم تألیفات نباید باشد .و اگرازانتخاب سوژه های تکراری خودداری گردد مفید به فائده خواهدبود . این امر به مرور سبب می گردد که منابع لازم در دیگر زمینه های فرهنگی وعلمی کمتر وکمتر گردند تا بالاخره محدود به چند سوژه وموضوع شوند . منظورم اینست که دوستان نویسنده ودانشمند می توانند به آثار دیگری روی آورند تا میدان عمل درزمینه زبان و ادبیات ترکمن وسعت بیشتری یابد. وامکان دسترسی به دیگر منابع علمی وادبی فرهنگی جهت تحقیق وپژوهش برای دیگران فراهم آید . واز طرفی علاقمندان محلی وغیر محلی با فرهنگ وسنت وآثار بیشتری از ترکمن ها آشنا می گردند .

س _ استاد آنطوریکه در رزومه جنابعالی مطالعه نمودم نام شما با آغاز به کار برنامه های ترکمنی صدای گرگان (رادیو گرگان) شناخته شده است .لطفأ توضیح بیشتری را دراین مورد بفرمائید .
ج _ در سال 1346پس از همکاری با آموزش وپرورش بندر ترکمن با تشویق دوستان به رادیو گرگان رفتم ، همانگونه که قبلأ نیز گفتم ، به سبب علاقه ایکه به فرهنگ بومی وزبان وادبیات ترکمنی داشتم به کار خود دربرنامه های ترکمنی ادامه دادم . وبه ترتیب در پستهای تهیه کننده گی وسرپرستی برنامه های ترکمنی و خبر مشغول به کار بودم . امرترجمه وبرگردان ازفارسی به ترکمنی تقریبأ برعهده مجریان یا تهیه کنندگان برنامه ها بود واز این روی می توان گفت اساسأ ترجمه ترکمنی در آن ایام در رادیو بنیان گزاری می شد . ودرآن زمان به جزچند جلد کتاب منبع دیگری وجود نداشت . مترجمین ترکمنی رادیو بدین علت در پردازش وارا ئه واژه های اصیل تلاش داشتند .در آن روزها رادیو گرگان ابتدا با قدرت یک کیلوات وچندی بعد با قدرت ده کیلوات پخش می شد وعلاقمندان بسیاری حتی درترکمنستان داشت .این را گفته باشم که درزمان ما رادیو گرگان ابتدا زیر نظر صداوسیمای گیلان وسپس صدای وسیمای مازندران قرار داشت تا اینکه بالاخره خود بصورت مرکزی مستقل درآمد .

س – لطفأ اسامی همکارانی را در آن زمان با شما بودند و احتمالأ بعضی از آنها همانند شما در سنین بازنشستگی هستند ویا به رحمت ایزدی پیوستند نام ببرید .
ج – بسیار خوب . سعی میکنم نام همکاران عزیزی را که افتخار همکاری با آنان را داشتم به خاطر بیاورم واحیانأ اگر همکاری از قلم افتاده باشد معذرت می خواهم . قبل از ورودم همکار خوبم مرحوم عبدالطیف گلی در رادیو مشغول بودند . یک خانم گوینده ای داشتیم بنام خانم هما لر واز همکاران پاره وقت چون آقای جبار ایری دربرنامه کشاورزی وتعاونی ومرحوم نازدردی نوشین دربرنامه افسانه های ملل و نیز از مرحوم نوربردی جرجانی که خود شاعر بودند برای خانه وخانواده استفاده می کردیم . ودر برنامه های مذهبی ازروحانیون محترم ترکمن بعنوان سخنران مذهبی بهره می بردیم . البته به سبب علاقمندی برخی از جوانان وصاحبان قلم ازآنان نیز بطورپراکنده استفاده می شد . و خوشبختانه بعضی از این علاقمندان بعدها به استخدام برنامه های ترکمنی درآمدند . ازآنجائیکه تقویت کادر ترکمنی به سبب استقبال عمومی ضروری به نظر می رسید لذا نسبت به استخدام مرحوم قلیچ طغانی در زمینه ترجمه واجرا وگویندگی خبر، مرحوم ملا ولی مؤمنی در زمینه ضبط وپخش برنامه ها ، آنه قربان بهی و عیسی فروهر وحاجی محمد قلیچی در ارتباط با ترجمه واجرا ی برنامه های خانه وخانواده وجوانان و ترانه های درخواستی ودیگر برنامه ها وهمچنین گویندگی خبر استفاده می نمودیم . دراین میان مشکل عمده ما جذب یک گوینده زن ترکمن بود . اولأ چون خانم گوینده وقت ما خانم لر دارای لهجه بودند وثانیأ خانم های ترکمن به آسانی تن به گویندگی نمی دادند . ابتدا ازدختر خانم ، خانم لر به عنوان گوینده استفاده کردیم ودر ادامه تلاشهای خود به سراغ خانم منیره نیک پی رفتیم ودعوت به کار نمودیم وبالاخره پس مدتی موفق به استخدام خانم بی بی زلیخا مظفری شدیم . بدین ترتیب تحولی در کادر ترکمنی والبته در کیفیت برنامه ها به وجود آمد وساعات پخش برنامه ها ، به دو الی چهار ساعت در روز افزایش یافت . وبعد ازانتقال بنده به مرکز تهران ، افراد شایسته دیگری به استخدام درآمده بودند .

س – آیا در آن سالها به هنگام خدمت دررادیو گرگان فعالیت دیگری هم داشته اید ؟
ج _ بله . باید بگویم کثرت وحضور هنرمندان اعم از نوازنده وخواننده وبازیگران محلی جهت اجرای برنامه آنچنان بود که فکر گردآوری آنها بطور یکپارچه ومستقل در یک گروه توجه مرا بخود مشغول داشته بود که درآن سالها جمع آوری نوازندگان وخوانندگان وهنرمندان که همواره بطور پراکنده مراجعه می کردند یکی از معضلات بود زیرا این گروه های دو الی چهار نفره از نقاط مختلف استان مثل مراوه تپه ، کلاله ، گنبدکاوس ، آق قلا ، بندرترکمن ، گمیشان ودیگر نقاط می آمدند . تصمیم گرفتیم با گرد آوری گروه های نوازنده وخواننده ، گروه موسیقی ترکمنی را به وجود بیاوریم . خوشبختانه در سال 1348موفق به تأسیس اولین گروه متشکل موسیقی ترکمن بنام "گروه موسیقی مختومقلی" وابسته به اداره فرهنگ وهنر وقت با سرپرستی اینجانب شدیم . واز همکاری های مرحوم قلیچ طغانی بعنوان منشی و ارازمراد آرخی که کارشناسی گروه موسیقی ترکمن متشکل از بخشی ها ونوازندگان ترکمن سراسر استان گلستان را، برعهده داشتند استفاده می نمودیم . این گروه برنامه های موسیقی وهنری خود را علاوه بر رادیودرشهرهای کلاله (سال1349) ، بندر ترکمن سال 1349-) ودرگرگان (1350-1349 ) اجرا نمود که مورد استقبال قرار گرفت . درمورد اولین گروه موسیقی ترکمن انشاءالله سر فرصت می توانیم بطورجداگانه بیشتربه صحبت بنشسینیم .

س _ استاد فعالیت شما در رادیو گرگان به خوبی شروع شد واطلاعات جالبی را فرمودید ، ممکن است بپرسم چگونه شد که سر از صداوسیمای مرکز تهران درآوردید ؟
ج _ درسال 1353 با توجه به نیاز مرکز گرگان به کادری مجرب ودوره دیده به برنامه های برون مرزی تهران منتقل شدم تا ضمن ادامه تحصیل دردانشگاه تهران درکمیته ترکمنی برنامه های خاورمیانه امور بین الملل صدا وسیما مشغول به کارشدم از جمله وظایف ما نظارت بر برنامه های ترکمنی رادیو گرگان بود ومی بایستی با ارسال مطالب ومقالات آنرا تغذیه نمائیم . در کمیته ترکمنی تهران آقای مجید محمد قلیچی به کار مشغول شدند واز وجود آقای طایجان ایمری که دانشجو بودند بطور پاره وقت استفاده می نمودیم . کلاسهایی نیزجهت آشنائی با زبان وادبیات ترکمن وتهیه کنندگی برنامه ها در تهران بر گزار شد وخوشبختانه برخی از شرکت کنندگان در کلاس که ازمرکز گر گان معرفی شده بودند پس ازبازگشت به خدمت صدا وسیمای آن مرکز درآمدند واحتمالآ چند نفری هم باید تاکنون بازنشسته شده باشند . در مدت خدمت خود درصداو سیمای مرکز موفق به گذراندن دوره سرپرستی درسازمان مدیرت صنعتی شدم ومدتی نیز ضمن خدمت مسئولیت آرشیو برون مرزی را بر عهده گرفتم . وهمینطور بعنوان مترجم زبان آلمانی با مؤسسه پژوهش ومطالعات فرهنگی بنیاد مستضعفان بطور پاره وقت همکاری داشتم . بارها تلاش داشتم به مرکز گرگان برگردم ولی با انتقال مجدد بنده به گرگان موافقت نگردید تا اینکه از سوی اموربین الملل صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران ، تصمیم گرفته شد برنامه ای تلویزیونی به مدت یکساعت در روزهای جمعه و پنجشنبه از طریق شبکه سراسری برای ایرانیان ترکمن پخش گردد لذا در اسرع وقت اقدام گردید وبرنامه های سیمای ترکمن برای اولین بار در سال1365همزمان با هفته دولت ازصدا وسیمای سراسری مرکز تهران پخش شد . ودر مدت پخش برنامه ها از آقای سقلی بعنوان مجری واز وجود دیگر دوستان وعلاقمندان ودانشجویان مقیم درتهران در امر دوبله فیلم وتهیه مقاله وغیره استفاده می کردیم .خصوصا آقای موسی جرجانی که هم اکنون بازنشسته ارشد صدا وسیما است در آن زمان همکاری زیادی با ما داشته واز طرحها وبرنامه های خود ما را بی بهره نمی گذاشت. وبنده نیزتهیه وترجمه ترکمنی و اجرای برنامه خبری تحت عنوان " جهان در هفته ای که گذشت ( جهان گچن هفته دا) را بر عهده داشتم . بهر حال پس از چندی ادامه پخش برنامه ها که امکان گسترش آن فراهم آمده بود به مرکز صدا وسیمای گرگان سپرده شد .

س _استاد بعنوان آخرین سئوال ، مایلم نظر شما را درمورد برنامه های ترکمنی صدا وسیمای مرکز گلستان دانسته باشم .
ج – کیفیت برنامه ها واخبار صدای ترکمنی به نسبت برنامه های سیما ی ترکمنی از رشد ودقت نظر بالاتری برخوردار است . البته در صدا ی ترکمن ، بّرد برون مرزی آن مطرح است . ولی این دلیل نمی شود که سیمای ترکمنی هم بلحاظ مدت زمان پخش وهم بلحاظ عدم بهره گیری از خلاقیت ها وتجربه های نویسندگان ومحققین محلی ترکمن که در اثر بخشی از برنامه ها ی صدا وسیما ی ترکمنی مؤثر خواهد افتاد برای آن امکاناتی را فراهم نیاورند . واگر فرصتی دست داد می توان در این مورد بیشتر به اظهار نظر پرداخت .

گفتگو از : عاشرمحمد رئوفی خبرنگار سایت کرند